Lijfelijkheid

Proeven

Sluit je ogen, spreek het woord uit en ervaar wat het in je oproept, nog voordat je het probeert te begrijpen.

Schouwen

Laat je blik over de afbeelding dwalen en bekijk alle onderdelen. Wat trekt je aandacht? Waar gaat dat voor jou over? Benoem en beschrijf voor jezelf op wat je op dit moment ziet in de afbeelding: welke vormen, kleuren of bewegingen verschijnen er? Wat is de relatie tussen wat je ziet en de intentie waarmee je deze kaart trok?

Horen

Luister naar deze stem uit het verleden en merk op waar de woorden je raken, sluiten of juist ruimte maken in je eigen binnenwereld.

"De blik van de ander is datgene wat mij tot object maakt, maar het is ook de enige manier waarop ik kan ontdekken dat ik een buitenkant heb." — Jean-Paul Sartre

Doorgronden

Daal af naar de wortels van het woord; laat het beeld van de herkomst en de onderliggende structuur van dit begrip tot je doordringen.

• Het woord: Afgeleid van het Germaanse bliki, wat "glans" of "bliksemstraal" betekent. Een blik is oorspronkelijk een flits van licht die iets zichtbaar maakt.
• De structuur: De blik is geen passief opnemen van beelden, maar een actieve krachtenvelddynamiek. In de fenomenologie is er een verschil tussen 'zien' (informatie opnemen) en 'de blik' (een ontmoeting). De blik van de ander kan je bevrijden (gezien worden) of gevangen zetten (beoordeeld worden).

Verwonderen (Het niet-weten)

Stel je oordeel uit; durf de vertrouwde betekenis los te laten en erken dat je dit begrip eigenlijk nog niet kent. Sta stil bij het feit dat je jouw eigen gezicht nooit rechtstreeks kunt zien, behalve via een reflectie of door de ogen van een ander. Hoe wonderlijk is het dat we afhankelijk zijn van de blik van de wereld om te weten wie we zijn? Kun je kijken naar de wereld zonder direct te willen grijpen of te oordelen? Wat gebeurt er als je de wereld toestaat om naar jou terug te kijken?

Doorzien

Kijk met een scherpe blik naar de schaduwkant: wat raak je kwijt als dit aspect van het mens-zijn wordt ontkend of weggestreept? De ontkenning van de blik leidt tot anonimiteit en onverschilligheid. Als we de blik van de ander ontwijken, maken we van die ander een ding, een 'het'. In een wereld zonder echte blik worden we onzichtbaar voor elkaar; we leven langs elkaar heen in een kille ruimte waar niemand echt wordt waargenomen in zijn wezen.

Verweven

Ervaar hoe de betekenis van dit woord verandert, scherper wordt en aan diepte wint in de nabijheid van de andere begrippen.

• Alteriteit (De ander die terugkijkt)
• Lijfelijkheid (Het lichaam dat wordt bekeken)
• Sfeer (De kleur van de blik)
• Kwetsbaarheid (Wat we voelen onder de blik)

Toe-eigenen

Reflecteer: waar in jouw dagelijkse werkelijkheid kom je dit concept tegen? Je ervaart de macht van de blik wanneer je over straat loopt en voelt dat iemand naar je kijkt, nog voordat je diegene ziet. Of in die ene blik van een vriend die zegt: "Ik begrijp je," zonder woorden. Maar denk ook aan de blik van de spiegel: hoe kijk jij naar jezelf? Is dat een liefdevolle blik of een onderzoekende, kritische blik? Waar in jouw vraag voel je de 'druk' van hoe anderen naar je kijken?

Inkeren

Keer terug naar de bron: je eigen lichaam en de directe ruimte om je heen. Wat verschijnt daar nu, op dit moment wanneer je jouw vraag of intentie waarmee je deze kaart trok, opnieuw stelt? Richt je blik op een willekeurig punt in de ruimte. Probeer je ogen 'zacht' te maken, zodat je niet alleen dat punt ziet, maar ook de ruimte eromheen. Voel hoe je ogen in hun kassen rusten. Als je nu met die zachte blik naar je eigen vraag kijkt: wat verandert er aan de scherpte of de hardheid van je probleem? Wat zie je als je niet langer staart, maar schouwt?