Zicht op het onbewuste

 

‘Onbewust’ is een term die binnen ACT vaak gebruikt wordt. Tijd voor een bescheiden toelichting van het begrip en de reden waarom zicht op het onbewuste zo belangrijk is voor persoonlijke ontwikkeling.

Bewust en onbewust beïnvloeden elkaar constant, het onbewuste is vele malen sterker. Waar jij je van bewust bent in jezelf; hoor tot de inhouden van het bewustzijn. De rest is onbewust. Even voor de duidelijkheid; we spreken over het onbewuste, niet over onbewustzijn of onderbewustzijn.

De rol van het bewustzijn

De rol van het bewustzijn is het functioneren in de buitenwereld. Daar is een bepaalde aanpassing voor nodig. Deze programmering begint al heel vroeg, in de pubertijd. Je kan steeds beter onderscheid maken in situaties tussen wat wel kan en wat je niet kan. Dit noemen we differentiëren. Zonder algemeen geldende waarden is er geen functioneren mogelijk. Alleen, sommige systemen passen niet bij jouw karakter.

De rol van het onbewuste

Het onbewuste weet heel goed wie jij bent, waar je naar op weg bent en wat bij je past. Het onbewuste heeft geen zicht op de buitenwereld en heeft maar een doel; worden wie je bent. En dat kan best strijdig zijn met wat de maatschappij van je vraagt en verwacht.

Als je dus van nature dwars bent, dan heb je het lastiger dan wanneer het bij je past om in de stoom mee te lopen. Stel, je bent geboren bent ineen systeem dat niet bij je past, je werd ingeperkt in de kerk waar je opgroeide, maar je was van natuurlijk een bruisend kind, dan kiest je onbewuste er toch voor om aan te passen omdat je als kind afhankelijk bent. Dat is voor even niet erg, maar doe je dit te lang, dan gaat het onbewuste compenseren en wordt het een stoorzender. Je ontwikkelt strategieën (een instinct) om te overleven.

Schaduw

Deze strategieën, die dus vaak onbewust zijn, zijn gebouwd op schaduw. Schaduw zijn de niet-erkende kanten kan een mens, het verboden verklaarde gebied dat bestaat uit verboden gevoelens zoals woede, schaamte, jaloezie, hebzucht, lust, minderwaardigheid ect. Zodra verdwenen aspecten aangeraakt worden, laten ze zich (vaak heftig) gelden.

Je kan je voorstellen welke invloed de strategieën, gebaseerd op deze schaduwdelen, hebben op het functioneren van medewerkers en teams. Schaduw is te herkennen als een medewerker een onverklaarbare hekel heeft aan iemand, overweldigd wordt door gevoelens, als hij zonder reden vecht, niet naar zijn eigen aandeel wil kijken of verantwoordelijkheid bij anderen neerlegt.

Herontdekken van schaduw

Het ontdekken van de schaduw is een voorwaarde om de volgende stap naar het vergroten van regie en verantwoordelijkheid te zetten en weer te helen tot een volwaardig mens; een Human Being.

En dat is waarom ik met ACT werk. Binnen het eerste gesprek krijg je al zicht op jouw schaduwdelen. Dit leidt direct tot herkenning. Bijvoorbeeld wanneer je niet overweg kunt met je leidinggevende die lijkt op jouw vroegere leeraar die erg autoritair was. Of als je maar blijft praten, omdat je dit in de pubertijd nodig had omdat je je niet gehoord voelde.

Komen tot bewustwording van schaduw en het zien de pijn die een strategie in stand houdt, zijn mooie stappen om te komen tot persoonlijke ontwikkeling. Bewustwording én erkenning, zodat je verantwoordelijkheid kan nemen voor gepast gedrag, als een van jouw pijnpunten aangeraakt wordt.